Welk armatuur, lichtbron en wattage heb je nodig?

Jaarlijks gaat 10% van het huishoudbudget naar elektriciteitsverbruik. Daarom loont het om bewust met verlichting om te gaan. De juiste lichtbron helpt daarbij. Bepaal eerst waarvoor je de lamp gebruikt: moet ze lang branden, is een sterke lichtopbrengst nodig of speelt sfeer een grotere rol? Zo kies je een armatuur dat past bij je wensen, met een energiezuinige lichtbron en het juiste wattage.

Armaturen

Het aanbod armaturen is groot. Kies vooral een armatuur die past bij het effect dat je met je verlichting wilt bereiken.

Verschillende armaturen:

Lusters
Pendels
Wandlichten
Plafondlichten
Vloerlampen
Tafellampen
Lees- en bureaulampen

Spotarmaturen
TL-armaturen
Buitenverlichting
Badkamerverlichting
Keukenverlichting
Kinderverlichting
LED-verlichting
…

Lampen

Halogeenlampen

Een halogeenlamp is een lichtbron die lijkt op een gloeilamp. Ze past in een armatuur voor wand- en plafondverlichting, vloerlampen, bureaulampen en buitenverlichting.

Halogeenlampen geven helder, natuurlijk licht en leveren bij het juiste wattage meer rendement en een langere levensduur dan gloeilampen.

Soorten:

Er is veel keuze in armaturen. Kies een armatuur die past bij het gewenste effect, de lichtbron en het juiste wattage.

Halogeenlampen 12V

Gebruik halogeenlampen van 12V altijd met een transformator en controleer het juiste wattage.

Bispina: deze lichtbron heeft geen reflectorkop en verspreidt algemeen licht in alle richtingen. Vaak gebruikt in een armatuur met glaasjes om de lichtbundel te sturen.
Dichroïde: deze lamp heeft een ronde reflectorkop die het licht bundelt, zodat het eenvoudig gericht kan worden.

Halogeenlampen 230V

Halogeenlampen van 230V sluit je rechtstreeks aan op het elektriciteitsnet, zonder transformator. Controleer altijd het juiste wattage.

G9: deze lichtbron heeft geen reflectorkop en verspreidt licht in alle richtingen. Vaak gebruikt in een armatuur met glaasjes om het licht te sturen.
GU10: deze lamp heeft een ronde reflectorkop die het licht bundelt en makkelijk richtbaar maakt.
R7s: klassieke buisvormige halogeenlamp, vaak gebruikt in vloerlampen.

Gloeilampen

Gloeilampen zijn geschikt als lichtbron voor wand- en plafondverlichting, lusters, pendels, buitenverlichting en elk passend armatuur. Ze zijn verkrijgbaar in matte en heldere uitvoering.

Ze geven meteen warm, helder licht zonder opwarmtijd en zijn voordelig. Let steeds op het juiste wattage.

Soorten:

Klassiek peertje
Kaarsvorm
Bolvorm
...

Let op: voor de lampvoet zijn er 2 maten schroefsockets. Controleer of de lichtbron past bij je armatuur en het juiste wattage heeft.

Grote fitting (E27)
Kleine fitting (E14)

TL-lampen

Buisvormige TL-lampen zijn een lichtbron voor wand- en plafondarmatuur of moderne pendel (T5). Circline lampen passen in een armatuur voor wand, plafond of pendel. Let op het wattage.

Soorten:

Buisvormig

Een klassieke TL-buis is een zuinige lichtbron met een langere levensduur dan een gloeilamp. T5-lampen vormen een nieuwere generatie en bieden extra voordelen:

Slanke vormgeving, geschikt voor elegantere armaturen
Start zonder te knipperen
Verkrijgbaar in warm of koud licht, met verschillend wattage

Circline

Dit is een cirkelvormige TL-buis.

Spaarlampen

Spaarlampen waren vroeger minder mooi en werden vooral gebruikt in een armatuur waarin de lichtbron niet zichtbaar was. Door decoratieve vormen zoals peertje, kaars en bol passen ze nu ook in zichtbare armaturen. Geschikt voor wand- en plafondverlichting, lusters, pendels en buitenverlichting. Let op het wattage.

Soorten:

Klassieke spaarlamp in buisvorm
Kaarsvorm
Peervorm
Bolvorm

Let op de lampvoet: er zijn 2 maten schroeffittingen. Controleer of de lichtbron past bij je armatuur en het juiste wattage heeft.

Groot (E27)
Klein (E14)

Een spaarlamp is een zuinige lichtbron met een veel langere levensduur dan een gloeilamp. Controleer altijd het juiste wattage voor je armatuur.

Spaarlamp tegenover gloeilamp

7W vervangt 25W
9W vervangt 40W
11W vervangt 60W
15W vervangt 75W
18W/2W vervangt 100W

LED-verlichting

Toepassing: LED’s zijn een compacte lichtbron voor oriëntatie-, sfeer- en accentverlichting. Ze passen in een klein armatuur voor terras, oprit of woning. Let op het wattage.

LED’s zijn duurzaam, sterk en verbruiken minder energie dan een gewone lamp. Deze lichtbron heeft nog meer voordelen:

Lange levensduur
LED’s van goede kwaliteit kunnen tot 100.000 uur meegaan.
Schokbestendig
Omdat LED’s geen breekbare gloeidraad of glas hebben, zijn ze extra stevig.
Hoog rendement
LED’s gebruiken weinig energie en geven toch fel, intens licht.
Laag voltage en lage stroomsterkte
LED’s werken op een veilige, lage spanning, zoals 3,2V of 12V.
Compact formaat
Door hun kleine afmeting passen LED’s in een elegant armatuur.
Weinig warmte
LED’s geven nauwelijks warmte af en zijn daardoor veilig in gebruik.

Een LED heeft een eenvoudige, sterke opbouw. De kleine microchip past makkelijk in een elektrisch circuit en werkt zonder gloeidraad. Let altijd op het juiste wattage. De hoofdcomponenten van een LED-lampje zijn:

een LED-chip op een reflecterend kopje
een kathode- (-) en anodedraadje (+)
een draadje tussen kathode en anode
een kunstharslens die de lichtbron beschermt en de lichtbaan in het armatuur bepaalt

Wattage

Voor thuisverlichting is het minder eenvoudig om de juiste hoeveelheid licht te berekenen dan bij industriële verlichting. Naast de kamer zelf spelen ook volume, sfeer, kleuren van wand, plafond en vloer, visuele effecten en persoonlijke smaak een rol.

Wel kan je een gemiddeld wattage gebruiken als richtlijn. Zo kies je makkelijker de juiste lichtbron en armatuur bij nieuwbouw of herinrichting.

Rekenoefening

Elke avond brandt de lamp naast de voordeur van 18u tot 24u, dus 6 uur per dag. Dat gebeurt 5 dagen per week van oktober tot en met februari, samen 20 weken. We vergelijken een armatuur met halogeen van 300W, een gloeilamp van 100W en een LED-lichtbron van 3W. De kostprijs bedraagt € 0,15 per kWh.

Halogeen 300W
Een lichtbron van 300W verbruikt per uur 0,3 kWh en kost € 0,045 (€ 0,15 x 0,3). 6u per dag x 5 dagen x 20 weken = 600 branduren. Kostprijs: 600 x € 0,045 = € 27,00
Gloeilamp 100W
Bij een wattage van 100W verbruikt de lamp 0,1 kWh per uur. Dat kost € 0,015 (€ 0,15 x 0,1). Voor 600 branduren betaal je 600 x € 0,015 = € 9,00
LED 3W
Een LED in hetzelfde armatuur verbruikt 0,003 kWh per uur en kost € 0,00045 (€ 0,15 x 0,003). Voor 600 branduren is dat 600 x € 0,00045 = € 0,27

Wanneer een heldere of matte lamp hangen?

Een matte lichtbron geeft zachter licht dan een heldere. Volg de afwerking van het armatuur: bij mat glas kies je een matte lamp, bij helder glas een heldere lamp.

Voor een kinderkamer is een matte lamp aan te raden. Vanuit het bedje kijkt een kind omhoog, waardoor helder licht, zeker bij een hoog wattage, te fel kan zijn.